დებეტი და კრედიტი მარტივად

ბუღალტერმა შეიძლება გამოგიგზავნოს ჩანაწერი „დებეტი — დებიტორული დავალიანება, კრედიტი — შემოსავალი“, მაშინ როცა შენ მომხმარებლებზე, გუნდზე და საბანკო ანგარიშზე ფიქრობ. ეს ტერმინები სპეციალისტების შიფრს ჰგავს, თუმცა აღწერს ცვლილებებს, რომლებსაც მეწარმე ყოველდღე ხედავს: ფულს, მასალებს, კლიენტის დავალიანებას, მომწოდებლის დავალიანებას, შემოსავალსა და ხარჯებს.

ძირითადი ლოგიკის ცოდნა ფინანსურ საუბარს პრაქტიკულს ხდის. ასე უფრო მარტივად გაიგებ, რატომ შეიძლება მოგება ფულის მიღებამდე გამოჩნდეს, რატომ ქმნის კლიენტის ავანსი ვალდებულებას და რატომ არ იქცევა მოწყობილობის შეძენა ყოველთვის მთლიან ხარჯად იმავე დღეს.

რატომ არის დებეტი და კრედიტი დამაბნეველი?

ყოველდღიურ ენაში „კრედიტი“ ხშირად საბანკო სესხს ნიშნავს. ბუღალტერიაში კრედიტი ანგარიშის მარჯვენა მხარეა. სესხის ვალდებულება ხშირად სწორედ კრედიტის მხარეს იზრდება, ამიტომ ორი მნიშვნელობა ერთმანეთში ადვილად ირევა.

მეწარმე ხშირად ფულადი მოძრაობით აზროვნებს: თანხა შემოვიდა — მდგომარეობა გაუმჯობესდა, თანხა გავიდა — გაუარესდა. ბუღალტრული აღრიცხვა უფრო მეტ მოვლენას აფიქსირებს. დებიტორული დავალიანება, მომწოდებლის ვალი, ავანსი, მარაგის გამოყენება და დარიცხული ხარჯი მოგებასა და ბალანსს ფულის მოძრაობამდე ცვლის.

პროექტულ ბიზნესში ასეთი დროითი სხვაობა ხშირია. მშენებლობა, რემონტი, დიზაინი და შეკვეთით წარმოება მოიცავს ავანსებს, ეტაპობრივ გადახდებს, საწყობში არსებულ მასალებს, მომწოდებლის წინასწარ გადახდასა და კლიენტის დაგვიანებულ ანგარიშსწორებას.

დებეტი და კრედიტი მარტივი ენით

ბუღალტრული ანგარიში წარმოიდგინე ბარათად, რომელსაც ორი მხარე აქვს: დებეტი მარცხნივ და კრედიტი მარჯვნივ. მატება სად ჩაიწერება, ანგარიშის ტიპზეა დამოკიდებული.

დებეტი დადებით მოვლენას არ ნიშნავს და კრედიტი — უარყოფითს. ისინი მხოლოდ აჩვენებს, ანგარიშის რომელ მხარეს ჩაიწერა კონკრეტული ტიპის მატება ან შემცირება.

როგორ მუშაობს ორმაგი ჩანაწერი?

ორმაგი ჩანაწერის მეთოდი თითოეულ ოპერაციას მინიმუმ ორ ანგარიშზე ასახავს. დებეტების საერთო თანხა კრედიტების საერთო თანხას უდრის, ამიტომ ბუღალტრული განტოლება წონასწორობაში რჩება.

ჩანაწერი წაიკითხე, როგორც ორი დაკავშირებული ცვლილების მოკლე აღწერა. ჯერ განსაზღვრე ანგარიშები, შემდეგ მიაკუთვნე თითოეული აქტივს, ვალდებულებას, კაპიტალს, შემოსავალს ან ხარჯს და ბოლოს იკითხე, რა გაიზარდა და რა შემცირდა.

კლიენტმა ავანსი გადაიხადა

ფული იზრდება, ამიტომ ფულადი აქტივი დებეტდება. ამავე დროს იზრდება სამუშაოს შესრულების ან ავანსის დაბრუნების ვალდებულება, ამიტომ კლიენტის ავანსი კრედიტდება.

მასალები მივიღეთ, გადახდა მოგვიანებით გვიწევს

მარაგი იზრდება და დებეტდება. მომწოდებლის მიმართ ვალდებულებაც იზრდება, ამიტომ კრედიტორული დავალიანება კრედიტდება.

მომწოდებელს გადავუხადეთ

მომწოდებლის მიმართ ვალდებულება მცირდება, ამიტომ კრედიტორული დავალიანება დებეტდება. ფული მცირდება, ამიტომ ფულადი აქტივი კრედიტდება.

ამ წყვილების დანახვა აჩვენებს, პროექტს კომპანია საკუთარი ფულით აფინანსებს, მომწოდებლის გადავადებით თუ კლიენტის ავანსით.

სად ეხმარება ეს ლოგიკა მეწარმეს?

მოგება არსებობს, ფული ჯერ არ შემოსულა

დასრულებულმა სამუშაომ შეიძლება შემოსავალი და კლიენტის დებიტორული დავალიანება შექმნას. მოგება იზრდება, საბანკო ანგარიშის ნაშთი კი უცვლელი რჩება. დებეტისა და კრედიტის კავშირი აჩვენებს, რომ ღირებულება ფულის ნაცვლად დებიტორულ დავალიანებაში გადავიდა.

საბანკო სესხი ჩანაწერში გამოჩნდა

სიტყვა „კრედიტი“ ბუღალტრულ ჩანაწერში ანგარიშის მხარეს აღწერს. სესხი თავად ვალდებულებაა. თანხის მიღებისას ფული დებეტდება, სესხის ვალდებულება კი კრედიტდება. პროცენტი და საკომისიო ცალკე ხარჯებია და მათი გამოყოფა პროექტის საოპერაციო ხარჯებისგან სასარგებლოა.

კომპანიამ მოწყობილობა შეიძინა

ფული დაუყოვნებლივ გადის, ხოლო ხარჯი შეიძლება დროში განაწილდეს, თუ შეძენილი ნივთი გრძელვადიანი აქტივის კრიტერიუმებს აკმაყოფილებს. ჩანაწერი ჯერ ფულის მოწყობილობად გარდაქმნას აჩვენებს, შემდეგ კი ამორტიზაცია ეტაპობრივად ხდება ხარჯი.

ავანსები და დაგვიანებული გადახდები გრაფიკს არღვევს

ფული, ვალდებულება და დებიტორული დავალიანება სხვადასხვა თარიღში მოძრაობს. ოპერაციების პროექტებთან და კონტრაგენტებთან დაკავშირება გუნდს აჩვენებს, სად არის თანხა გაჩერებული შემდეგი გადახდის მიღებამდე.

როგორ უკავშირდება დებეტი და კრედიტი სამ ფინანსურ ანგარიშს?

მეწარმეს სჭირდება, რომ ფულადი ნაკადების ანგარიში, მოგება-ზარალის ანგარიში და ბალანსი ერთსა და იმავე ამბავს თანმიმდევრულად აღწერდეს.

ფულადი ნაკადების ანგარიში

ეს ანგარიში პასუხობს კითხვას, ეყოფა თუ არა კომპანიას ფული მოახლოებული გადახდებისთვის. მასში ფაქტობრივი შემოსვლები და გადახდები აისახება.

მოგება-ზარალის ანგარიში

ეს ანგარიში აჩვენებს პერიოდის ფინანსურ შედეგს. შემოსავალი შეიძლება ფულის მიღებამდე წარმოიშვას, ხოლო ხარჯი — გადახდამდე ან გადახდის შემდეგ.

ბალანსი

ბალანსი დროის კონკრეტულ მომენტში აჩვენებს აქტივებს, ვალდებულებებსა და კაპიტალს. აქ ერთიანდება ფული, დებიტორული და კრედიტორული დავალიანება, კლიენტის ავანსები და სესხები.

როგორ დავამკვიდროთ ეს ლოგიკა გუნდში?

ლოგიკა ადვილად ითვისება, როცა თითოეულ ოპერაციას ერთიანი კონტექსტი აქვს: პროექტი, კატეგორია, დოკუმენტი, კონტრაგენტი და გადახდის წყარო. ბუღალტრული ჩანაწერი ამ დროს გუნდისთვის გასაგებ რეალურ მოვლენას ემთხვევა.

101 აპში გუნდის წევრს შეუძლია პროექტის მოვლენა და დამადასტურებელი ინფორმაცია დააფიქსიროს, ხოლო ხელმძღვანელმა პროექტის მიმდინარე მდგომარეობა და კომპანიის საერთო ანალიტიკა ნახოს. პროექტის ხარჯებისა და კომპანიის საერთო ხარჯების გამიჯვნა ანგარიშების ხარისხს აუმჯობესებს.

დაიწყე ერთი წესით: თითოეულმა ოპერაციამ უნდა უპასუხოს, რა მოხდა, რომელ პროექტს ან კომპანიის მიმართულებას ეკუთვნის და რატომ შეირჩა ეს კატეგორია. ასე დებეტისა და კრედიტის ლოგიკა პრაქტიკულ ინსტრუმენტად იქცევა.

პროდუქტის პრეზენტაციაზე ჩანს, როგორ გარდაიქმნება პროექტის ჩანაწერები ფინანსურ ანგარიშებად და მართვის გადაწყვეტილებებად.

ჩეკლისტი დებეტისა და კრედიტის ჩანაწერის წასაკითხად

1. ორი ანგარიში ჩვეულებრივი სიტყვებით ჩამოწერე: ფული, მასალები, მომწოდებლის ვალი, კლიენტის ავანსი, შემოსავალი ან ხარჯი.
2. თითოეული ანგარიში მიაკუთვნე აქტივს, ვალდებულებას, კაპიტალს, შემოსავალს ან ხარჯს.
3. განსაზღვრე, რა გაიზარდა და რა შემცირდა.
4. შეამოწმე პირველადი დოკუმენტი: ინვოისი, შესრულებული სამუშაოს აქტი, ქვითარი ან ზედნადები.
5. დაუკავშირე ჩანაწერი მართვის აზრს: ფული დღეს, პერიოდის მოგება თუ რესურსი და ვალდებულება ბალანსში.

რამდენიმე კვირის პრაქტიკის შემდეგ დებეტი და კრედიტი ბიზნესში მომხდარი ცვლილებების მოკლე რუკად იქცევა.