რომელი ფინანსური მაჩვენებლები უნდა აკონტროლოს მცირე ბიზნესმა?

ფინანსური მაჩვენებლები მხოლოდ ინვესტორების ანგარიშებისთვის არ გამოიყენება. ისინი ბიზნესის მფლობელს სწრაფად აჩვენებს, რამდენს გამოიმუშავებს კომპანია, სად იკარგება მარჟა, საკმარისია თუ არა ლიკვიდობა და ახლოვდება თუ არა ფულადი დეფიციტი.

პრობლემა ხშირად მაშინ იწყება, როცა განსხვავებული ცნებები ერთმანეთის ნაცვლად გამოიყენება. ამონაგები იზრდება და გუნდი დატვირთულია, საბანკო ნაშთი კი მცირდება. სტაბილური განმარტებები და პერიოდული გამოთვლა ასეთ დისბალანსს კრიტიკულ მომენტამდე აჩენს.

ამონაგები

მმართველობით ანგარიშგებაში ამონაგები არის კომპანიის წესით აღიარებული შესრულებული სამუშაოს ღირებულება. იგი პირველი მაჩვენებელია, რომელსაც ბევრი მფლობელი ამოწმებს, ამიტომ შეიძლება ხაფანგადაც იქცეს: ამონაგები იზრდება, ხარჯების კონტროლი სუსტდება და მარჟა მცირდება.

პროექტულ ბიზნესში ამონაგები უნდა გაანალიზდეს როგორც პროექტების, ისე მთელი კომპანიის მიხედვით. ასე ჩანს, რომელი საქმიანობა ქმნის ბრუნვას და რომელი მხოლოდ გუნდს ტვირთავს საკმარისი ფინანსური შედეგის გარეშე.

უნდა განისაზღვროს პერიოდი და ამონაგების აღიარების ერთი წესი. შესრულებული ეტაპების ამონაგები და ფაქტობრივად მიღებული ფული სხვადასხვა ანგარიშში აისახება. მათი შერევა ფინანსური მაჩვენებლების შეჯერებას შეუძლებელს ხდის.

მარჟინალური მოგება და მარჟა

მარჟინალური მოგება აჩვენებს, რამდენი რჩება პროექტის პირდაპირი და ცვლადი ხარჯების შემდეგ: მასალების, შესრულების მოცულობაზე დამოკიდებული შრომის, ქვეკონტრაქტის, ლოგისტიკისა და სხვა მსგავსი ხარჯების გამოკლებით.

მარჟინალური მოგება = ამონაგები − პირდაპირი ცვლადი ხარჯები.

მარჟინალური მოგების მარჟა = მარჟინალური მოგება / ამონაგები × 100%.

ეს მაჩვენებელი სწრაფ გადაწყვეტილებებს ეხმარება: ფასის გადახედვას, ხარჯთაღრიცხვის შეცვლას ან ისეთი საქმიანობის შეჩერებას, რომელიც ამონაგებს ქმნის საკმარისი მოგების გარეშე.

მარჟა ფასნამატი არ არის და ხარჯების დისციპლინირებულ კლასიფიკაციას მოითხოვს. თუ ყველა ხარჯი ერთ საერთო შესყიდვების ხაზშია მოქცეული, მარჟის ანალიზი ვარაუდად იქცევა.

შესრულების თვითღირებულება და პირდაპირი ხარჯები

თვითღირებულება პასუხობს კითხვას, რამდენი დაჯდა სამუშაოს შესრულება. მომსახურებისთვის იგი შეიძლება მოიცავდეს შრომას, მასალებს, ქვეკონტრაქტს, ტრანსპორტს, აღჭურვილობის ქირასა და განმეორებით ვიზიტებს.

თვითღირებულება მარჟისგან ცალკე უნდა კონტროლდებოდეს, რადგან იგი ფასდადგენისა და დაგეგმვის საფუძველია. თუ ხარჯთაღრიცხვა ერთ დაშვებებს იყენებს, პროექტის ფაქტობრივი ხარჯები კი სხვას აჩვენებს, ბიზნესგეგმა პირველივე ციკლში რეალობას შორდება.

პრაქტიკული მიდგომაა გეგმური თვითღირებულების ხარჯთაღრიცხვიდან და ფაქტობრივი თვითღირებულების რეალური ხარჯებიდან ერთსა და იმავე კატეგორიებში დათვლა. გეგმა-ფაქტის ანალიზი შემდეგ კონკრეტულ კითხვას პასუხობს: რომელი მუხლი გასცდა ბიუჯეტს და რატომ?

საოპერაციო ხარჯები და საოპერაციო მარჟა

საოპერაციო ხარჯები არის კომპანიის ფუნქციონირებისთვის საჭირო ხარჯები, რომლებიც კონკრეტულ პროექტს პირდაპირ არ უკავშირდება: ოფისი, მმართველი პერსონალი, მარკეტინგი, პროგრამული მომსახურებები, კომუნიკაცია და აღრიცხვა.

საოპერაციო მოგება = მთლიანი მოგება − საოპერაციო ხარჯები.

საოპერაციო მარჟა = საოპერაციო მოგება / ამონაგები × 100%.

ეს მაჩვენებელი აჩვენებს, ქმნის თუ არა ძირითადი ბიზნესი ფულს თანმიმდევრულად, თუ კომპანია რამდენიმე გამორჩეულ პროექტზეა დამოკიდებული.

წმინდა მოგება

წმინდა მოგება არის განსაზღვრული პერიოდის ყველა აღიარებული ხარჯისა და ვალდებულების შემდეგ დარჩენილი შედეგი. მისი მთლიანად გატანად ფულად აღქმა სარისკოა: მოგების ნაწილი ხშირად საოპერაციო ციკლში უნდა დარჩეს ბიზნესის სტაბილურობისთვის.

მნიშვნელოვანია როგორც ტენდენცია, ისე მოგების ხარისხი: რა ქმნის შედეგს, არის თუ არა მასში ერთჯერადი ეფექტი და რამდენი არაპირდაპირი ხარჯი იმალება პროექტებში.

ფულადი ნაკადი

ფულადი ნაკადი აჩვენებს, რამდენი ფული შევიდა და გავიდა ბიზნესიდან პერიოდში. იგი მკაფიო კატეგორიებად დალაგებული შემოსავლებისა და გადახდების კალენდარია. მოგება შეიძლება არსებობდეს ანგარიშგებაში მაშინაც, როცა ანგარიშზე გადახდისთვის საკმარისი ფული არ არის.

პროექტულ ბიზნესში ფულადი ნაკადი ორ დონეზე უნდა აღირიცხოს: პროექტის და კომპანიის. ასე ჩანს, რომელი პროექტი მოიხმარს ფულს, რომელი აბრუნებს და სად ჩნდება დროითი სხვაობა.

რეგულარული განახლება ლიკვიდობის რისკს გადახდის ვადამდე აჩენს და არა უშუალოდ ვადის დღეს.

საბრუნავი კაპიტალი

საბრუნავი კაპიტალი არის საოპერაციო ციკლში ჩადებული ფული და რესურსები, რომლებიც საბოლოოდ დამკვეთის გადახდად უნდა გარდაიქმნას. პრაქტიკულად იგი აჩვენებს, რამდენი რესურსი უნდა დარჩეს ბიზნესში საქმიანობის შეუფერხებლად გასაგრძელებლად.

საბრუნავი კაპიტალი = მიმდინარე აქტივები − მიმდინარე ვალდებულებები.

თუ ბიზნესი ჯერ ყიდულობს და გადახდას მოგვიანებით იღებს, მას მეტი საბრუნავი კაპიტალი სჭირდება. სამუშაოს დაწყებამდე მიღებული ავანსი ამ საჭიროებას ამცირებს.

ბიუჯეტი და გეგმა-ფაქტის ანალიზი

ბიზნესგეგმის მაჩვენებლები მართვადი ხდება, როცა გეგმას პასუხისმგებელი პირი და განხილვის ფიქსირებული რიტმი აქვს. წლიური გეგმა ყოველთვიური გეგმა-ფაქტის გარეშე ფორმალურ დოკუმენტად რჩება.

ბიუჯეტი უნდა შეიცავდეს ამონაგების გეგმას საქმიანობის მიხედვით, პირდაპირი ხარჯების გეგმას ძირითადი კატეგორიებით და კომპანიის ფიქსირებული ხარჯების გეგმას. გადახრების განხილვა აჩვენებს, სად გავიდა ხარჯი მოსალოდნელი დიაპაზონიდან.

პროექტულ ბიზნესში თითოეულ პროექტს ცალკე ბიუჯეტი და კომპანიას საერთო ბლოკი სჭირდება. ფინანსური სურათი სამ დაკავშირებულ ანგარიშს ეყრდნობა: ფულადი ნაკადები, მოგება-ზარალი და ბალანსი.

101 აპის პრეზენტაციაზე შესაძლებელია გეგმა-ფაქტისა და ანგარიშების ერთ სივრცეში აწყობის ნახვა კომპანიის მონაცემების მაგალითზე.

უზარალობის წერტილი

უზარალობის წერტილი აჩვენებს, რა ამონაგების დონეზე წყვეტს კომპანია ზარალის მიღებას.

უზარალობის ამონაგები = ფიქსირებული ხარჯები / მარჟინალური მოგების მარჟა.

თუ თვის ფიქსირებული ხარჯებია 1 000 ერთეული, ხოლო მარჟინალური მოგების მარჟა 25%, უზარალობის ამონაგები 4 000 ერთეულია.

უზარალობის წერტილი ფიქსირებული ხარჯების ან მარჟის ცვლილებისას ხელახლა უნდა გამოითვალოს.

101 PRO+ შეიცავს მოგების, მარჟინალური მოგებისა და საბრუნავი კაპიტალის გაფართოებულ ანალიტიკას და ფინანსური მაჩვენებლების რეგულარულ მართვას ამარტივებს.

დასაწყისისთვის საკმარისია მცირე მაჩვენებლების ნაკრები, სადაც თითოეულს აქვს მკაფიო განმარტება, ფორმულა, განხილვის სიხშირე და შესაბამისი გადაწყვეტილება.