როგორ გამოვთვალოთ ბიზნესის რენტაბელობა

რა არის რენტაბელობა მარტივი სიტყვებით

რენტაბელობა აჩვენებს, რამდენად მომგებიანია ცალკეული პროექტი, საქმიანობის მიმართულება ან მთლიანად კომპანია. ეს არის მოგების შეფარდება შემოსავალთან ან ხარჯებთან, რომელიც პროცენტებში გამოიხატება.

მოგება აბსოლუტური შედეგია, რენტაბელობა კი ამ შედეგის ხარისხს გვიჩვენებს. ორ პროექტს შეიძლება ერთნაირი მოგება ჰქონდეს, თუმცა განსხვავებული დანახარჯების გამო მათი რენტაბელობა განსხვავებული იქნება. თუ იმავე მოგების მისაღებად ნაკლები რესურსია საჭირო, რენტაბელობა უფრო მაღალია.

პროექტულ და სამშენებლო ბიზნესში ეს მაჩვენებელი განსაკუთრებით სასარგებლოა. მისი დახმარებით მარტივია დიდი ბრუნვის მქონე, მაგრამ სუსტი საბოლოო შედეგის პროექტების გარჩევა იმ პროექტებისგან, რომლებიც კომპანიას რეალურ მოგებას აძლევს.

რენტაბელობის ძირითადი ფორმულები

რენტაბელობის რამდენიმე სახეობა არსებობს. ყოველდღიური მართვისთვის საკმარისია რამდენიმე ძირითადი ფორმულა. თითოეული მათგანი განსხვავებულ კითხვას პასუხობს.

1. პროექტის რენტაბელობა თვითღირებულების მიხედვით

ეს ფორმულა გამოდგება მაშინ, როცა საჭიროა ცალკეული ობიექტის ან მიმართულების მომგებიანობის შეფასება.

პროექტის რენტაბელობა = (პროექტის მოგება ÷ პროექტის თვითღირებულება) × 100%

თვითღირებულებაში შედის ყველა პირდაპირი და პროექტთან დაკავშირებული ხარჯი, რომელსაც კომპანია ამ ობიექტს მიაკუთვნებს.

2. რენტაბელობა შემოსავლის მიხედვით

ამ შემთხვევაში მოგება პროექტის მთლიან შემოსავალს ედრება.

რენტაბელობა შემოსავლის მიხედვით = (პროექტის მოგება ÷ შემოსავალი) × 100%

ფორმულა აჩვენებს, შემოსავლის რა ნაწილი დარჩა მოგების სახით.

3. მარჟინალური რენტაბელობა

პროექტების ანალიზისას 101 აპლიკაცია მარჟინალური მოგების ლოგიკას იყენებს: შემოსავალს აკლდება ცვლადი ხარჯები, მიღებული მარჟინალური მოგება კი შემოსავალს ედრება.

მარჟინალური მოგება = შემოსავალი − ცვლადი ხარჯები

მარჟინალური რენტაბელობა = (მარჟინალური მოგება ÷ შემოსავალი) × 100%

ყველა ფორმულაში მოქმედებს ერთი პრინციპი: მრიცხველში წერია მოგება, მნიშვნელში კი შედარების ბაზა. არჩევანი დამოკიდებულია იმაზე, მოგება შემოსავალთან უნდა შევადაროთ თუ დანახარჯებთან.

ერთი პროექტის რენტაბელობის გამოთვლის მაგალითი

განვიხილოთ სარემონტო ან სამშენებლო პროექტთან ახლოს მყოფი გამარტივებული მაგალითი. ყველა თანხა პირობით ერთეულებშია მოცემული და კონკრეტულ ვალუტას არ უკავშირდება.

ნაბიჯი 1. შევკრიბოთ საწყისი მონაცემები

პროექტის შემოსავალია 1 500 000. სამუშაოებისა და მასალების ცვლადი ხარჯები შეადგენს 1 000 000-ს. ამ პროექტს დამატებით მიეკუთვნა 250 000 საერთო ხარჯი: ოფისის ქირა, ადმინისტრაციული გუნდის ანაზღაურება და რეკლამა.

ნაბიჯი 2. გამოვთვალოთ მარჟინალური მოგება

მარჟინალური მოგება = 1 500 000 − 1 000 000 = 500 000.

ნაბიჯი 3. გამოვთვალოთ მარჟინალური რენტაბელობა

მარჟინალური რენტაბელობა = 500 000 ÷ 1 500 000 × 100% ≈ 33%.

ეს ნიშნავს, რომ ცვლადი ხარჯების დაფარვის შემდეგ კომპანიას პროექტის შემოსავლის დაახლოებით მესამედი დარჩა.

ნაბიჯი 4. გავითვალისწინოთ ყველა ხარჯი

პროექტის სრული თვითღირებულება = 1 000 000 + 250 000 = 1 250 000.

პროექტის მოგება = 1 500 000 − 1 250 000 = 250 000.

პროექტის რენტაბელობა თვითღირებულების მიხედვით = 250 000 ÷ 1 250 000 × 100% = 20%.

ამრიგად, ერთდროულად ჩანს ორი სურათი. მარჟინალური რენტაბელობა გვიჩვენებს ცვლადი ხარჯების შემდეგ დარჩენილ მარაგს, ხოლო სრული თვითღირებულების მიხედვით დათვლილი რენტაბელობა — საერთო ხარჯების წილის გათვალისწინებით მიღებულ შედეგს.

როგორ გამოვიყენოთ რენტაბელობა ბიზნესის მართვაში

რენტაბელობის რეგულარული გამოთვლა მართვის გადაწყვეტილებებს ფაქტობრივ საფუძველს აძლევს.

პროექტების შედარება

თუ ერთი პროექტის რენტაბელობა 12%-ია, მეორის კი 28%, მსგავსი შემოსავლის შემთხვევაშიც მათი შედეგი მნიშვნელოვნად განსხვავდება. ამ მონაცემებით ჩანს, რომელი ტიპის პროექტების გაფართოება ღირს და რომელ პროექტებშია საჭირო ფასების, მოცულობის ან ხარჯების გადახედვა.

მომგებიანი მიმართულების არჩევა

მაღალი ბრუნვა ყოველთვის მაღალ ეფექტიანობას არ ნიშნავს. დეტალურმა ანალიზმა შეიძლება აჩვენოს, რომ შედარებით მცირე შემოსავლის მქონე ტიპური პროექტების სერია კომპანიას უფრო სტაბილურ მარჟას აძლევს.

დინამიკის კონტროლი

თუ კომპანიის საშუალო რენტაბელობა თვიდან თვემდე მცირდება, საჭიროა ფასების, მომწოდებლებთან და კონტრაქტორებთან პირობების ან მუდმივი ხარჯების სტრუქტურის გადახედვა. პროცენტული მაჩვენებელი სხვადასხვა მასშტაბის პროექტების შედარებას ამარტივებს.

როგორ გამოვთვალოთ რენტაბელობა 101 აპლიკაციის მონაცემებით

რენტაბელობისთვის საჭირო საწყისი მონაცემები უკვე გროვდება 101 აპლიკაციაში, თუ კომპანიას პროექტებისა და მთლიანად ბიზნესის ფინანსური აღრიცხვა იქ მიჰყავს.

ნაბიჯი 1. აღვრიცხოთ ყველა შემოსავალი და ხარჯი

დამკვეთისგან მიღებული თანხა, შემსრულებლების ანაზღაურება, მასალების შეძენა, ტექნიკის ქირა და სხვა დანახარჯები შესაბამის პროექტში მოვლენებად უნდა ჩაიწეროს. ამის შემდეგ პროექტის ბალანსი რეალურ ფინანსურ სურათს ასახავს.

ნაბიჯი 2. გავხსნათ ანალიტიკის განყოფილება

ანალიტიკაში თავმოყრილია პროექტების მოგება და რენტაბელობა, ხელმძღვანელების მიხედვით მიღებული მოგება და კომპანიის ფონდის მოძრაობა. სისტემა ამ მონაცემებს მარჟინალური მოგებისა და დაფიქსირებული ფულადი მოძრაობების საფუძველზე ითვლის.

ნაბიჯი 3. შევამოწმოთ კონკრეტული პროექტის ბალანსი

ბალანსში ჩანს პროექტის შემოსავალი, ხარჯები და მოგება. საჭიროების შემთხვევაში ამ მონაცემებით შესაძლებელია ზემოთ აღწერილი ნებისმიერი ფორმულის გამოყენება.

შემოსავლის მიხედვით რენტაბელობის მისაღებად პროექტის მოგება იმავე პროექტის შემოსავალზე უნდა გაიყოს და 100%-ზე გამრავლდეს. თვითღირებულების მიხედვით რენტაბელობისთვის მოგება პროექტის ხარჯებს უნდა შევადაროთ.

ნაბიჯი 4. შევადაროთ პროექტები

101 აპლიკაციაში პროექტების შედარება აჩვენებს, რომელი ტიპის ობიექტები, დამკვეთები ან სამუშაო გუნდები იძლევა უკეთეს შედეგს. დასკვნა დაფიქსირებულ მოვლენებსა და ანგარიშებს ეყრდნობა და აღარ არის დამოკიდებული მეხსიერებაზე ან ერთმანეთისგან განცალკევებულ ცხრილებზე.

ფორმულების ხელით დუბლირება საჭირო არ არის. ზუსტი აღრიცხვის შემთხვევაში სისტემა ანალიტიკის განყოფილებასა და კომპანიის ანგარიშებში ავტომატურად აჩვენებს პროექტების მოგებასა და რენტაბელობას.

რენტაბელობის გამოთვლის ტიპური შეცდომები

არასრული მონაცემების გამოყენება

თუ აღრიცხვაში ძირითადი სამუშაოებია შეტანილი, ხოლო ქვეკონტრაქტორები, ტრანსპორტი ან მცირე სახარჯი მასალები გამოტოვებულია, ფორმულა რეალურ შედეგს ვერ აჩვენებს.

შედარების სხვადასხვა ბაზის აღრევა

ერთ ანგარიშში მაჩვენებელი შეიძლება შემოსავალთან იყოს შეფარდებული, მეორეში კი თვითღირებულებასთან. ამიტომ კომპანიამ წინასწარ უნდა განსაზღვროს, რომელი ფორმულა რომელი გადაწყვეტილებისთვის გამოიყენება.

პერიოდებისა და მიმართულებების შერევა

თუ ერთ მაჩვენებელში ძველი და ახალი პროექტები, სხვადასხვა გუნდი ან საქმიანობის რამდენიმე მიმართულება ერთიანდება, შედეგის ინტერპრეტაცია რთულდება. ჯერ თითოეული პროექტი და მიმართულება ცალ-ცალკე უნდა შეფასდეს, შემდეგ კი საერთო სურათი შედგეს.

მხოლოდ ცხრილებზე დაყრდნობა

პროექტებისა და მონაწილეების რაოდენობის ზრდასთან ერთად ფორმულებსა და მონაცემების შეყვანაში შეცდომის რისკიც იზრდება. 101 აპლიკაცია მოგებისა და რენტაბელობის გამოთვლას აერთიანებს, რათა გუნდი გადაწყვეტილებებზე კონცენტრირდეს.

რენტაბელობა მშრალი პროცენტი არ არის. ის აჩვენებს, სად გამოიმუშავებს ბიზნესი რეალურ მოგებას. 101 აპლიკაციის მონაცემებთან ერთად მისი რეგულარული ანალიზი პროექტების არჩევას, ფასების მართვასა და რესურსების განაწილებას უფრო დასაბუთებულს ხდის.

თუ გსურთ ნახოთ, როგორ გამოიყურება კონკრეტული კომპანიის ბალანსი, მოგება და პროექტების რენტაბელობა 101 აპლიკაციაში, შესაძლებელია სერვისის უფასო პრეზენტაციის დაჯავშნა.