Mundarija:
Marjinal foyda nima? Sodda tushuntirish
Marjinal foyda — tushum va o'zgaruvchan xarajatlar o'rtasidagi farq. Ya'ni mahsulot ishlab chiqarish yoki xizmat ko'rsatish bilan bevosita bog'liq xarajatlar, jumladan xomashyo, materiallar, ishbay mehnat haqi va logistika to'langandan keyin kompaniyada qoladigan mablag'.
Bu ko'rsatkich ayniqsa loyiha asosida ishlaydigan biznes uchun muhim. U qaysi loyihalar foyda keltirayotganini, qaysilari esa faqat aylanma yaratayotganini ko'rsatadi va marjinal foydani qaysi xarajatlar kamaytirayotganini aniqlashga yordam beradi.
Marjinal foydani barcha loyihalar bo'yicha ham, har bir loyiha uchun alohida ham hisoblash mumkin. Natija doimiy xarajatlar, masalan, ofis ijarasi, menejerlar maoshi va reklama tushumdan ayrilishidan oldin har bir mahsulot yoki xizmat biznesga qancha mablag' qoldirishini ko'rsatadi.
Marjinal foyda ustamadan nimasi bilan farq qiladi?
Ustama va marjinal foyda bir xil ko'rsatkich emas. Ustama sotuv qiymati tannarxdan qanchalik yuqori ekanini ko'rsatadi. Odatda tannarxga doimiy xarajatlar va biznesning boshqa ehtiyojlarini qoplash uchun foiz qo'shiladi.
Masalan, xizmat qiymatiga 50% ustama qo'shilgan bo'lsa ham, loyiha haqiqatan qanchalik foydali ekanini bilish uchun olingan summadan tegishli xarajatlarni ayirish kerak.
Marjinal foyda esa loyiha tushumidan o'zgaruvchan xarajatlar ayrilgandan keyin qoladigan mutlaq summa. Shuning uchun ustama narx shakllanishini, marjinal foyda esa sotuvdan keyingi haqiqiy iqtisodiy natijani ko'rsatadi.
Marjinal foydani hisoblash
Marjinal foydani hisoblash formulasi:
Marjinal foyda = Tushum − O'zgaruvchan xarajatlar
Masalan, dizayn loyihasidan 1 500 000 pul birligi tushum olindi. Ustalar va ish boshqaruvchilar mehnatiga 1 000 000 pul birligi sarflandi. Materiallar bu hisobga kiritilmagan, chunki ular alohida hisoblanadi.
1 500 000 − 1 000 000 = 500 000
Marjinal foyda bo'yicha rentabellikni hisoblash
Biznes samaradorligini baholash uchun marjinal foyda nisbiy ko'rsatkichga, ya'ni marjinal rentabellikka aylantiriladi.
Marjinal rentabellik = (Marjinal foyda ÷ Tushum) × 100%
Misoldagi hisob:
500 000 ÷ 1 500 000 × 100% = 33%
Bu tushumning 33% qismi doimiy xarajatlarni qoplash va foyda olish uchun qolishini anglatadi. Marjinallikni bilish hisobga tushgan mablag'ga faqat aylanma sifatida emas, balki xarajatlar bilan bog'langan natija sifatida qarashga yordam beradi.
Marjinal foyda ko'rsatkichini nima uchun kuzatish kerak?
Marjinal foyda loyihalar rentabelligini baholashga yordam beradi: qaysi loyihalar haqiqatan mablag' keltirayotgani, qaysilari esa faqat aylanma yaratayotgani ko'rinadi.
Ko'rsatkich boshqaruv qarorlarini qo'llab-quvvatlaydi. Rentabellik past bo'lsa, xizmat qiymatini, tannarxni yoki zarar keltirayotgan loyiha va xizmatlarni qayta ko'rib chiqish mumkin.
Marjinal foyda rivojlanishni rejalashtirishda ham foydali: investitsiya, kengayish yoki marketing uchun qancha mablag' qolayotganini ko'rsatadi. Katta aylanma biznesning muvaffaqiyatli ekanini o'z-o'zidan anglatmaydi; muhim natija o'zgaruvchan xarajatlardan keyin qoladigan summadir.
Marjinal foyda va boshqa ko'rsatkichlarni kuzatish
101 ilovasi biznes ko'rsatkichlarini, jumladan marjinal foyda asosida hisoblanadigan loyihalar rentabelligini avtomatik hisoblashga yordam beradi.
Ma'lumotlarni turli jadvallardan qo'lda yig'ish shart emas. Ilovada hisob yuritish, dolzarb ma'lumotlarni kiritish va bu mas'uliyatni xodimlar o'rtasida taqsimlash kifoya.
101 ilovasida boshqa ko'rsatkichlarni ham kuzatish mumkin:
- loyiha balansi;
- loyiha rahbarlarining daromadi;
- kompaniya fondi balansi;
- yashirin va sof foyda.
Biznesingiz haqidagi qaysi ma'lumotlarni avtomatik olish mumkinligini va ular kompaniya rivojiga qanday yordam berishini bilish uchun bepul taqdimotga yoziling. Unda 101 mutaxassisi servisning asosiy imkoniyatlarini ko'rsatadi.