Smeta turini vazifa, boshlang‘ich ma’lumotlarning tayyorligi va ishlar qamroviga qarab tanlang. Budjetni birinchi marta muhokama qilish uchun dastlabki baho yetarli. Ishlarni kelishib olish uchun hajmlar va birlik narxlari ko‘rsatilgan batafsil hisob-kitob kerak. Alohida bosqich uchun lokal smeta tuziladi, butun obyekt uchun esa bosqichlar bo‘yicha hisob-kitoblar jamlanadi.
Mundarija:
Smeta nima uchun kerak
Smetada ishlar ro‘yxati hajmlar, o‘lchov birliklari va birlik narxlari bilan bog‘lanadi. Pudratchi budjetni baholaydi, buyurtmachi esa jami summaga qaysi ishlar, materiallar va xizmatlar kirganini ko‘radi. Agar biror xarajat alohida hisoblansa, buni hisob-kitob yonida ko‘rsating.
Ishlar bajarilgach, amaldagi ish hajmlarini hisobotga kiriting va ularni ayni bandlar bo‘yicha reja bilan solishtiring. Raqamlar farq qilsa, qaysi hajmlar, birlik narxlari yoki ishlar o‘zgarganini yozing. Solishtirish tartibi smetadan og‘ish haqidagi maqolada tushuntirilgan.
Smeta turini qanday tanlash kerak
Bir hisob-kitobni bir vaqtning o‘zida bir nechta belgi bo‘yicha tavsiflash mumkin. Masalan, xonadonni pardozlash uchun tuzilgan batafsil smeta ayni paytda lokal smeta bo‘lishi va tanlov taklifiga kiritilishi mumkin.
Boshlang‘ich ma’lumotlarning tayyorligiga ko‘ra
- Dastlabki smeta. Agar aniq o‘lchovlar hali olinmagan bo‘lsa, mavjud ma’lumotlar va narxlar bo‘yicha dolzarb mo‘ljallardan foydalaning. Buyurtmachi qaysi raqamlar keyin aniqlashtirilishini tushunishi uchun narx oralig‘i va hisobdagi taxminlarni ko‘rsating.
- Batafsil smeta. Hajmlar va ishlar ro‘yxati ma’lum bo‘lganda, har bir bandni o‘lchovlar va amaldagi birlik narxlari asosida hisoblang. Ishlar boshlanishidan oldin yakuniy summani tekshiring va hisob-kitobni buyurtmachi bilan kelishib oling.
Maqsadiga ko‘ra
Tender uchun smetani tanlov topshirig‘iga muvofiq tuzing. Takliflarni solishtirganda ishlar ro‘yxati, o‘lchov birliklari va hajmlar bir xil ekanini tekshiring. Hisobga kiritilmagan bandlarni alohida belgilang. Shunda yakuniy summalar nimadan farq qilayotgani ko‘rinadi.
Ishlar qamroviga ko‘ra
- Lokal smeta. Muayyan bosqich yoki ishlar guruhi, masalan, pardozlash uchun alohida hisob-kitob tuzing. Shunda shu bosqich budjetini alohida tekshirish mumkin.
- Obyekt bo‘yicha jamlanma hisob-kitob. Bosqich smetalarini jamlang va barcha ishlar qamrab olinganini hamda bir xil bandlar ikki marta hisoblanmaganini tekshiring. Obyekt bo‘yicha jami summani bosqichlar yakuniy summalarining yig‘indisi bilan solishtiring.
Qurilish ishlari turlari bo‘yicha misollar
- Yer ishlari. Qazib olinadigan tuproq hajmini o‘lchang va uni olib chiqish hisobga kiritilganmi, ko‘rsating.
- Devor terish. Devor terish hajmini chizmalar yoki o‘lchovlar asosida aniqlang va ishlar bilan materiallarni alohida hisoblang.
- Pardozlash. Yuzalarni tayyorlash va qoplama qo‘llashni alohida hisoblang. Har bir amal uchun o‘lchov birliklari va hajmlarni ko‘rsating.
- Muhandislik tizimlari. Montaj ishlari, uskunalar hamda ishga tushirish va sozlash ishlari ro‘yxatini tekshiring. Qaysi ishlar va ta’minot bandlari hisob-kitobga kirganini ko‘rsating.
101 da alohida bosqich uchun smeta tuzish (yo‘riqnoma rus tilida), narxlar ro‘yxatidan bandlarni qo‘shish va buyurtmachiga yuborishdan oldin summalarni tekshirish mumkin. Butun obyekt bo‘yicha hujjat kerak bo‘lsa, uni bosqichlarning tasdiqlangan smetalaridan jamlang va umumiy summani tekshiring. Tartib 101 da smetani tez tuzish haqidagi maqolada ko‘rsatilgan.
