Mundarija:
Ishlarni bajarishning kalendar jadvali nima?
Ishlarni bajarishning kalendar jadvali — barcha qurilish yoki ta’mirlash jarayonlari bosqichma-bosqich bayon etilgan, ularning boshlanish va tugash muddatlari ko‘rsatilgan hujjat. Bunday jadval loyihaning umumiy manzarasini ko‘rish, resurslarni rejalashtirish va har bir bosqichda vazifalarning bajarilishini nazorat qilish imkonini beradi.
Hujjat tarkibi, majburiy bo‘limlar va qurilish uchun namuna alohida maqolada ko‘rib chiqilgan: «Qurilishda ishlarni bajarish jadvali: tarkibi va namunasi». Bu maqolada esa bosqichlar, muddatlar va resurslarni umumiy kalendar rejalashtirishga e’tibor qaratamiz.
101 ilovasidagi sinov loyihasining Gantt diagrammasi: sanalar bo‘yicha rejalashtirilgan bosqichlar. Interfeys rus tilida.
Jadval oddiy kalendardan kengroq tushuncha. Uni turli ko‘rinishlarda ifodalash mumkin:
- Jadvallar (masalan, Excel);
- Gantt diagrammalari (ular 101 yoki Gectaro ilovalarida mavjud);
- Kanban doskalari (masalan, Trello yoki Jira): sanalar bo‘lmasa, ular vazifalarning holatini ko‘rsatadi; kalendar rejalashtirish uchun vazifalarga boshlanish va tugash sanalarini hamda vaqt shkalasini qo‘shing;
- Interaktiv kalendar (Google ham shunday vositani taklif qiladi, ammo bizningcha, bu qurilish uchun ancha murakkab yechim).
Ish boshqaruvchiga bunday jadval qachon kerak va qachon «eski usulda» ishlashni davom ettirish mumkin?
Ishlar hali «eski usulda» yuritiladigan kompaniyalarda odat va xodimlarga yangi vositalarni o‘rgatish zarurati raqamli hisobga o‘tishga to‘sqinlik qilishi mumkin.
Darhaqiqat, yangi vositalarga o‘tish uchun muayyan shartlar kerak:
- xodimlarning ishlar hisobi va nazoratini pala-partish yuritishdan voz kechishga tayyorligi;
- barcha ishtirokchilarning u yoki bu dastur bilan ishlashni o‘rganishi uchun texnik imkoniyat;
- ma’lumotlarni kiritish va tekshirish uchun vaqt.
Ha, jadvallarni yuritish unchalik oson emas! Ammo kompaniyangizni rivojlantirishni rejalashtirsangiz, bu mehnat o‘zini oqlaydi. Puxta tuzilgan interaktiv ishlar jadvali qurilish maydoniga bormasdan, ofisdan turib ko‘plab muammolarni hal qilish imkonini beradi.
Ish boshqaruvchiga kalendar jadval quyidagilar uchun zarur:
- qurilish maydonidagi ishlarni tashkil etish;
- brigadalar ishini va resurslarni (texnika, materiallar) rejalashtirish;
- muddatlarni buyurtmachi bilan kelishish (jadval uning savollariga javob bo‘lib xizmat qilishi mumkin);
- ishlarning belgilangan muddatdan ortda qolayotganini yoki oldinda ketayotganini baholash;
- hisobot yuritishni soddalashtirish.
Jadvalsiz tartibsizlik yuzaga keladi: ishlar bir-biriga to‘qnashadi, odamlar bekor turib qoladi, materiallar juda erta yoki juda kech xarid qilinadi. Jadval bilan vaziyat boshqacha bo‘lishi mumkin: har bir ishtirokchi nima va qachon bajarishi kerakligini biladi.
Jadval tuzishning asosiy tamoyillari
Jadval rasmiyatchilik bo‘lib qolmay, amaliy foyda keltirishi uchun bir nechta asosiy tamoyilga amal qiling:
1. Ishlarni mantiqiy bosqichlarga ajrating
Loyihani yirik bloklarga bo‘ling:
- tayyorgarlik ishlari;
- yer ishlari;
- poydevor;
- konstruksiyalarni qurish;
- muhandislik tarmoqlari;
- pardozlash va hokazo.
Qulaylik uchun bu bosqichlarni oldindan tavsiflab, alohida ishlarga ajratish, odatiy ishlar ro‘yxatini esa 101 ilovasidagi narxlar ro‘yxatida saqlash mumkin. Narxlar ro‘yxatidan smeta pozitsiyalarini tanlab qo‘shish mumkin; bosqich smetasi Gantt diagrammasida paydo bo‘ladi.
101 ilovasidagi sinov loyihasining narxlar ro‘yxati: elektr montaj ishlari. Interfeys rus tilida.
2. Vazifalar orasidagi bog‘liqliklarni yozib qo‘ying
Masalan, devorlar qurilmaguncha elektr montaj ishlarini boshlab bo‘lmaydi. Ziddiyatlar va parallel ishlar orasidagi nomuvofiqliklarning oldini olish uchun buni ko‘rsating. 101 ilovasida ketma-ketlikni jadvaldagi sanalar bilan belgilang va keyingi ishni boshlash shartini vazifa tavsifiga yozing. Bunday yozuv avtomatik bloklash yoki muddatlarni ko‘chirishni amalga oshirmaydi.
101 vaqt shkalasida bosqichlar ketma-ketligi sanalar bilan belgilangan. Interfeys rus tilida.
3. Mas’ullarni tayinlang
Har bir vazifaning ijrochisi bo‘lishi kerak. Jadvalni «o‘zingiz uchun» tuzsangiz ham, kim nima uchun javob berishini tushunish muhim.
Vazifa kartasi: muddat, ijrochi, loyiha va tavsif. Interfeys rus tilida.
4. Vaqt zaxiralarini qo‘shing
Ob-havo bilan bog‘liq xavflar, yetkazib berishdagi kechikishlar va boshqa kutilmagan holatlar uchun vaqt zaxirasini qoldiring. Masalan, o‘quv jadvalida bosqich davomiyligining 5–10% miqdorida zaxira ajratish mumkin. Haqiqiy loyihada zaxira hajmi xavflar va ish sharoitlariga bog‘liq. 101 ilovasidagi sinov loyihasida oshxona uskunalarini ulash 27-avgustda tugaydi, ishga tushirish va sozlash esa 30-avgustda boshlanadi: 28–29-avgust bu ikki ish orasida bo‘sh qoladi. Bu sanalar bilan belgilangan oraliq; vaqt zaxirasini avtomatik qo‘shadigan alohida funksiya emas.
Uskunalarni ulash va ishga tushirish-sozlash orasida 28–29-avgust bo‘sh qoldirilgan. Interfeys rus tilida.
5. Jadvalni muntazam yangilang
O‘zgarmaydigan jadval tez eskiradi. U foydali boshqaruv vositasi bo‘lib qolishi uchun ishlar davomida dolzarb o‘zgarishlarni kiriting.
101 ilovasida ishlarni bajarish jadvalini tuzish misoli
Misol uchun 101 ilovasidagi sinov loyihasini olamiz. Gantt diagrammasida ishlar rejasi smetalar asosida, amalda bajarilgan ishlar esa hisobotlar asosida ko‘rsatiladi. Sanalari va ijrochilari belgilangan vazifalarni alohida tayinlang. Quyida shunday jadvalni sozlashning o‘quv misoli keltirilgan.
Ishlarni bajarishning kalendar jadvalini yuritishning asosiy tamoyili:
1. Ishlarni joylashtiradigan vaqt shkalasini yarating. 101 ilovasida loyihani va «График Ганта» (Gantt diagrammasi) bo‘limini oching.
«Неделя» (Hafta) yoki «Месяц» (Oy) masshtabini tanlang. Bosqichni rejalashtirish uchun diagrammada smeta yarating: bitta bosqich — bitta smeta; unga pozitsiyalarni narxlar ro‘yxatidan qo‘shish mumkin. Interfeysdagi nomlar rus tilida ko‘rsatilgan.
Gantt diagrammasi «Неделя» (Hafta) masshtabida. Interfeys rus tilida.
2. Birinchi vazifani qo‘shing
Kerakli loyihaning «Задачи» (Vazifalar) bo‘limini oching, tezkor yaratish qatoriga nomini kiriting va Enter tugmasini bosing. Keyin vazifani ochib, muddat va ijrochini belgilang. Skrinshotda sinov loyihasining Gantt diagrammasi fonida vazifa kartasining maydonlari ko‘rsatilgan; formaning o‘zi bo‘sh qoldirilgan va saqlanmagan. Interfeys rus tilida. Batafsil — vazifa yaratish bo‘yicha yo‘riqnomada (rus tilida).
Sinov loyihasidagi yangi vazifa: forma ochilgan, ammo saqlanmagan. Interfeys rus tilida.
Qulaylik uchun odatiy ishlar kiritilgan narxlar ro‘yxatini oldindan tayyorlab, uning pozitsiyalaridan turli loyihalar uchun smeta tuzishda foydalanish mumkin.
Sinov loyihasining narxlar ro‘yxati pozitsiyalari: ventilyatsiya ishlari. Interfeys rus tilida.
3. Vazifalarni bajarish muddatlari va ularning ijrochilarini belgilang
101 ilovasidagi vazifa kartasida tanlangan davr, ijrochi va loyiha ko‘rinadi. Sinov vazifasi misolida oshxona uskunalarini qabul qilish Anna Orlovaga 20-avgustdan 1-sentabrgacha bo‘lgan davrga tayinlangan.
Uskunalarni qabul qilish: vazifa kartasidagi muddat, ijrochi va tavsif. Interfeys rus tilida.
4. Vazifalar holatini kuzating va vaqt shkalasini yangilang
Maslahat: masalan, faqat joriy haftani yoki faqat tugallanmagan vazifalarni ko‘rsatish uchun filtrlar va saralashni sozlang. 101 ilovasida diagrammaning «Неделя» (Hafta) yoki «Месяц» (Oy) masshtabi vaqt shkalasi ko‘rinishini o‘zgartiradi, vazifa kartasi esa uning holati va muddatini tekshirishga yordam beradi.
Bu misolni 101 ilovasida takrorlash uchun loyihaga narxlar ro‘yxatini ulang, Gantt diagrammasida birinchi bosqich uchun smeta yarating va vazifalarni ijrochilarga tayinlang.
Ishlar bajarilib borgan sari vazifalar muddatlari va holatini reja bilan solishtiring, bajarilgan pozitsiyalarni esa hisobotlarda aks ettiring.
